Audyt energetyczny bez względu na wielkość firmy? Nowy obowiązek dla przedsiębiorstw od 2026 r.
Do tej pory obowiązek audytu energetycznego kojarzył się głównie z dużymi przedsiębiorstwami, jednak to podejście wkrótce odejdzie w przeszłość – nadchodzą zmiany.
Przedsiębiorstwa objęte nowymi zasadami będą musiały przeprowadzić pierwszy audyt energetyczny w ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie nowelizacji ustawy o efektywności energetycznej. Ostateczny termin zależeć będzie od daty uchwalenia i wejścia w życie przepisów krajowych.
Skąd te zmiany?
Zmiana ta wynika z nowej dyrektywy Unii Europejskiej w sprawie efektywności energetycznej – dyrektywy (UE) 2023/1791 (EED). Jej założeniem jest odejście od prostego utożsamiania skali działalności z wpływem na zużycie energii. Ustawodawca unijny wprost wskazuje, że to procesy technologiczne, instalacje oraz sposób organizacji działalności decydują o energochłonności przedsiębiorstwa, a nie sama liczba zatrudnionych osób. Zmiany te są obecnie wdrażane do polskiego prawa poprzez nowelizację ustawy o efektywności energetycznej.
Co dokładnie się zmienia?
Do tej pory sprawa była prosta:
- jeśli firma miała 250 pracowników albo bardzo wysokie obroty miała nakaz wykonania audytu energetycznego co 4 lata;
- jeśli firma nie spełniała warunków dużego Przedsiębiorstwa, audyt energetyczny był dobrowolny.
Nowe przepisy wprowadzają jednoznaczne kryterium. Jeżeli przedsiębiorstwo zużywa średnio więcej niż 2,78 GWh energii rocznie, licząc jako średnią z ostatnich trzech lat, będzie zobowiązane do wykonania audytu energetycznego przedsiębiorstwa. Obowiązek ten powstanie niezależnie od wielkości firmy, struktury zatrudnienia czy poziomu obrotów. Co istotne, przy ustalaniu zużycia uwzględnia się całość energii wykorzystywanej w działalności: energię elektryczną, ciepło, gaz oraz paliwa, liczone łącznie, bez podziału na poszczególne nośniki.
W praktyce oznacza to istotną zmianę dla wielu przedsiębiorstw, które dotychczas pozostawały poza zakresem obowiązku audytowego. Szczególnie dotyczy to firm produkcyjnych o niewielkiej liczbie pracowników, centrów logistycznych i magazynowych, przedsiębiorstw wykorzystujących chłodnictwo lub instalacje przetwórcze, a także podmiotów z rozbudowaną infrastrukturą IT. Dla tych firm zużycie energii często znacząco przekracza próg, mimo że formalnie nie spełniały kryteriów „dużego przedsiębiorstwa”.
Zmiany dotyczą również Przedsiębiorstw, które do tej pory audyt przeprowadzały regularnie.
Przedsiębiorstwo, które przeprowadza audyt energetyczny ma obowiązek sporządzenia planu działania w zakresie efektywności energetycznej w terminie 45 dni od dnia przeprowadzania tego audytu. Co taki plan zawiera?
- Informacje o planowanych do uzyskania oszczędnościach energii;
- Środki mające na celu wykonanie poszczególnych zaleceń audytu energetycznego przedsiębiorstwa w przypadku, gdy jest to wykonalne z technicznego i ekonomicznego punktu widzenia;
- Określa harmonogram wykonania środków mających na celu wykonanie poszczególnych zaleceń audytu.
Plan działań w zakresie efektywności energetycznej aktualizuje się corocznie!
Dodatkowo, od 1 stycznia 2027 r. uruchomiona zostanie elektroniczna platforma efektywności energetycznej, za pośrednictwem której przedsiębiorstwa będą zobowiązane do przekazywania wymaganych informacji. W szczególności dotyczyć to będzie zgłoszenia audytu energetycznego do Prezesa URE oraz przekazywania planów działań służących poprawie efektywności energetycznej w terminie do dnia 31 marca każdego roku za poprzedni rok kalendarzowy.
Co się nie zmieniło?
Częstotliwość audytu pozostaje bez zmian. Audyt energetyczny przedsiębiorstwa będzie należało przeprowadzać co najmniej raz na cztery lata. Utrzymane zostają również dotychczasowe zwolnienia. Obowiązek audytu nie obejmuje przedsiębiorstw, które wdrożyły system zarządzania energią zgodny z normą ISO 50001 albo system EMAS, pod warunkiem, że system ten zawiera audyt energetyczny spełniający wymagania dyrektywy EED.
W praktyce oznacza to, że prawidłowo wdrożony system ISO 50001 może całkowicie zastąpić klasyczny audyt energetyczny przedsiębiorstwa.
Implementacja do prawa polskiego
Zmiany te są obecnie wdrażane do polskiego porządku prawnego poprzez projekt nowelizacji ustawy o efektywności energetycznej z 5 marca 2025 r. Projekt wprost implementuje próg 2,78 GWh, rezygnuje z pojęcia „dużego przedsiębiorstwa” jako kryterium obowiązku audytowego oraz zachowuje dotychczasową konstrukcję audytu energetycznego przedsiębiorstwa.
Na bieżąco monitorujemy proces legislacyjny i moment wejścia ustawy w życie, aby Państwo nie musieli samodzielnie śledzić zmian przepisów ani interpretować ich konsekwencji.
Praktyczne konsekwencje dla przedsiębiorstw
Z punktu widzenia przedsiębiorców kluczowe jest to, że audyt energetyczny przestaje być formalnym obowiązkiem „dla wybranych”, a staje się narzędziem, które będzie dotyczyć znacznie szerszego grona podmiotów. Odpowiednie przygotowanie – zarówno pod kątem danych, jak i zakresu audytu – pozwala nie tylko spełnić wymagania prawne, lecz także zidentyfikować obszary nadmiernego zużycia energii i znaleźć potencjał do obniżenia kosztów operacyjnych.
Dlaczego warto przygotować się już teraz?
Jeżeli nie masz pewności, czy Twoje przedsiębiorstwo przekracza próg 2,78 GWh rocznie, warto to sprawdzić z wyprzedzeniem. Na podstawie dostępnych danych o zużyciu energii możemy bezpłatne zweryfikować, czy nowy obowiązek audytowy będzie dotyczył również Twojej firmy. Taka analiza nie wiąże się z żadnymi zobowiązaniami, a pozwala odpowiednio wcześnie zaplanować dalsze działania.
Dlaczego my?
Audyty energetyczne realizujemy od wielu lat. W samym 2025 roku przeanalizowaliśmy blisko milion MWh zużycia energii w przedsiębiorstwach z różnych sektorów gospodarki. Na bieżąco śledzimy proces legislacyjny, interpretacje przepisów oraz wytyczne krajowe i unijne.
Dlatego zachęcamy do regularnego obserwowania naszej strony oraz profilu LinkedIn – to właśnie tam poinformujemy Cię, gdy zmiany wejdą w życie, wskazując jakie działania należy podjąć.
Źródła: Dyrektywa (UE) 2023/1791; Projekt ustawy – RCL: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12402653; https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=2150
